Leesverslag Klas 5: Giph

Algemene informatie:

Auteur: Ronald Giphart

Titel: Giph

Plaats van uitgave: Amsterdam

Jaar van uitgave: 2001

Druk: veertiende

Jaar van eerste druk: 1993

Aantal pagina’s: 224

Genre: Roman

Samenvatting:

Giph woont in een studentenhuis in Utrecht samen met zijn vrienden Monk en Thijm en een aantal andere studenten. Ze willen alledrie schrijver worden en hun favoriete gespreksonderwerpen zijn literatuur en seks. Naast Monk en Thijm heeft Giph nog veel meer vrienden. Veel van hen hebben, net als hijzelf, in het eetcafé ‘de Wingerd’ gewerkt en/of komen daar vaak. Giph is al een lange tijd verliefd op Noëlle, maar volgens Giph is Noëlle niet verliefd op hem. Noëlle is negen jaar jonger dan Giph. Giph denkt dat ze onbereikbaar voor hem is, dus hij gaat ook veel met andere meisjes om. Giph voelt zich ook erg aangetrokken tot de elf jaar oudere Freanne, de moeder van Noëlle. Omdat zij de moeder is van een vriendin van hem, elf jaar ouder en getrouwd is, neemt hij niet eens de moeite om haar te verleiden. Het enige wat hij doet is naar haar kijken, haar bewonderen en over haar fantaseren. 

Op oudejaarsavond 1990 organiseren Giph en zijn huisgenoten een groot feest. Noëlle, Freanne en nog veel meer leuke meisjes zijn er ook. Tijdens een spelletje in het donker, als iedereen flink aangeschoten is, zoent Giph met Freanne. Eerder die avond heeft hij ook al met twee andere meisjes gezoend. 

Eind februari gaat Giph met een groep vrienden op skivakantie naar Veysonnaz. De laatste avond wordt hij een beetje verliefd op de skilerares Constance, waar hij ook mee zoent.

Als ze weer thuis zijn krijgt hij van Freanne en brief waarin ze laat merken dat ze Giph wel leuk vind. Bij de brief zit een uitnodiging voor het boekenbal in Amsterdam. Hij neemt Monk en Thijm mee. Na het boekenbal gaat Giph met Freanne mee naar haar huis. Daar hebben ze voor het eerst seks en vertelt Freanne dat ze ervan droomt om naast haar man Nic, nog 10 minnaars te hebben. Giph blijft vaak bij Freanne slapen. Als hij een keer mee is naar haar huis in Baarn komen Nic en Noëlle onverwacht thuis. Nic lijkt het niet erg te vinden en hij en Freanne laten Giph en Noëlle alleen achter. Ze  gaan die avond luilakken. Dat is een soort feestdag waarop de dorpelingen zoveel mogelijk lawaai maken en tegelijkertijd uit de handen van de politie proberen te blijven. Die nacht ontmaagt Giph Noëlle op een boot, nadat zij heeft toegegeven al een hele tijd verliefd op Giph te zijn. 

In de zomer geven een paar kennissen van Giph een groot feest op een boot. Thijm, Monk en Giph zijn niet officieel uitgenodigd, maar gaan er toch heen. Giph wordt heel dronken en maakt het zichzelf niet gemakkelijk door allerlei onbekende mensen de grond in te boren. Hierdoor krijgt hij ruzie met een aantal vrienden.

Thijm, Monk en Giph gaan een paar dagen kamperen in de Ardennen. Op de camping ontmoeten ze twee leuke meisjes. Nu zijn ze met drie jongens en maar twee meisjes. Daarom besluiten ze een weddenschap te houden; wie verliest en dus alleen overblijft, krijgt van de andere twee een fles drank. Thijm, Monk en de twee meisjes hebben het heel leuk, maar Giph valt duidelijk buiten de groep. Op een avond spelen ze ‘truth-or-dare’. Giph krijgt als vernederende opdracht om in zijn tent te gaan liggen en te gaan slapen. Hij voelt zich erg beledigd en is boos op zijn ‘beste vrienden’. 

Als hij later weer een feest heeft van Freanne zoent hij eerst met Noëlle. Freanne ziet dat en loopt boos naar haar werkkamer. Als Giph haar achterna gaat, ligt ze huilend op de slaapbank en ze zegt dat ze te veel voor hem is gaan voelen. Giph troost haar en een paar minuten later komt Noëlle huilend de kamer binnen. Ze blijven daar de hele avond zitten en bemoeien zich niet meer met het feest. Ze drinken en praten veel. Uiteindelijk bedrijven ze met z’n drieën de liefde en vallen in slaap. De volgende ochtend wordt Giph alleen wakker. Noëlle is om onduidelijke reden boos terug naar Utrecht en Freanne zit in de keuken een sigaret te roken. Giph is ineens erg geïrriteerd en laat Freanne verbaasd, verdrietig en alleen achter.

Een paar weken later heeft Giph weer een feest, dit keer van Sub Rosa, de uitgeverij van Nic en Freanne. Hij is niet van plan te gaan. Hij heeft Noëlle of Freanne sinds het trio niet meer gesproken en hij is niet officieel uitgenodigd. Maar als Monk en Thijm beweren dat Jeroen Brouwers ook uitgenodigd is, gaat hij uiteraard wel. Jeroen Brouwers is zijn favoriete schrijver. Ook op het feest negeren Freanne en Noëlle hem. Net als Giph besluit om weg te gaan komt Brouwers met een onbekende vrouw aanlopen. Giph, Monk en Thijm blijven als drie kleine, bange jongetjes op een afstandje luisteren naar de gesprekken die Brouwers voert. Op een gegeven moment zijn ze toch in het gesprek betrokken geraakt en zijn bijna alle gasten (inclusief Freanne en Noëlle) vertrokken. Brouwers herkent Giph nog van de eerste keer dat ze elkaar zagen op een feest bij Geerten Meijsing. Hij herinnert zich nog dat ze elkaar een hand hebben gegeven en dat Giph een bepaalde opmerking had gemaakt. Giph is in de wolken. Als alle drank op is nodigt Nic iedereen uit om mee uit eten te gaan. Giph en Brouwers hebben het de hele avond over literatuur. In de loop van de avond worden vooral Brouwers, Thijm en Nic steeds meer dronken. Na het eten besluiten Brouwers, Coco (de vrouw die met hem mee was gekomen), Monk en Giph naar Coco’s huis te gaan. Daar gaan ze door met praten en drinken. Brouwers drinkt veel te veel en gaat zich raar gedragen. Hij veranderd van het ene op het andere moment van stemming en beschuldigt Giph ervan dat hij helemaal niets over zijn werk weet. Weer een moment later zegt hij dat hij moe is van het schrijven en dat Giph het van hem over moet nemen. Giph vind het erg vervelend worden en besluit weg te gaan. Hij vindt het absoluut niet leuk hoe Brouwers zich gedragen heeft. Als Giph thuis komt voelt hij zich beroerd. Hij is misselijk en dronken. Op het toilet moet hij overgeven. Hij kijkt in de spiegel en denkt na over de afgelopen avond en vooral over zichzelf. Hij komt tot de conclusie dat hij eigenlijk weinig voorstelt en noemt zichzelf apathisch en vooral lelijk.

Verwachtingen:

Thuis ben ik in de boekenkast gaan kijken naar boeken. Daar zag ik Giph tussen staan. Ik wist dat Ronald Giphart een bekende schrijver was.

Ik hoop zelf na de middelbare school te gaan studeren. Om die reden sprak de tekst op de achterkant van het boek mij wel aan. Daar stond namelijk dat het boek over het studentenmilieu gaat, dat door hoofdpersoon Giph ‘een groot geil gezellig feest’ wordt genoemd.

Ik verwachtte dus een leuk boek, dat makkelijk leest en over het studentenmilieu gaat. Ik verwachtte geen heftig of dramatisch boek, maar juist een grappig en amusant boek.

Motieven:

·       Seks: Seks is duidelijk een terugkerend element in Giph. Zo gaat een groot deel van het boek over seks. Hij vertelt over een aantal meisjes waar hij het mee heeft gedaan en heeft gesprekken met vrienden over seks. Noëlle en Freanne spelen hierbij een grote rol. Hij heeft met beiden seks, maar ze hebben geen vaste relatie.

·       Vriendschap: Ook dit is een terugkerend element. Giph woont in een studentenhuis. Hij woont daar met een aantal mensen met wie hij goed bevriend is. In het boek beschrijft Giph veel situaties waar ook zijn vrienden in voor komen. Hij schrijft over ruzies, maar ook over goede gesprekken of momenten dat ze hem teleurstellen.

·       Literatuur: Giph houdt zich al jaren bezig met literatuur. Hij en zijn vrienden praten vaak over literatuur en willen dan ook maar al te graag een keer naar het boekenbal. Zij bewonderen schrijver Jeroen Brouwers heel erg. Freanne en haar man Nic zijn uitgevers.

Thema:

Verlies: Ik heb er lang over nagedacht wat het thema van dit boek is. Ik heb eenzaamheid gekozen. Giph heeft vrienden, liefde, seks en literatuur. Door ruzies raakt hij zijn vrienden kwijt. Na hun wilde nacht, is zijn affaire met Freanne en Noëlle voorbij en spreekt hij ze niet meer. Zijn grote idool Jeroen Brouwers blijkt uiteindelijk toch tegen te vallen. Aan het eind van het boek is hij veel kwijt. (Zie ook interview Ronald Giphart)

Beoordeling:

Ik vond de schrijfstijl van dit boek erg fijn. Het boek bestaat uit brieven die Giph aan een onbekend persoon schrijft. Deze persoon zou zijn grote liefde zijn. Hierdoor leest het gemakkelijk. Het is altijd duidelijk waar het verhaal over gaat. De woorden in het boek zijn niet lastig. Het taalgebruik is zelfs vrij grof. Giphart gebruikt geregeld woorden als neuken, lul, mongool. Wel zijn de dingen die Giph schrijft vaak niet echt relevant voor het verhaal. Af en toe is het dus een beetje saai, omdat hij dan 3 pagina’s over een niet relevant onderwerp schrijft. Situaties worden vaak plat beschreven, maar dat is eigenlijk wel een beetje de charme van het boek, vind ik. Het feit dat het onbekend is voor wie de brieven bestemd zijn, maakt het boek mysterieus.

‘’Seks met Freanne. Neuken met Freanne. Zou dat niet een mooie titel zijn voor een soort proustiaanse romancyclus? Neuken met Freanne. Je bent nooit te oud om te leren. Freanne is de eerste vrouw in mijn leven die jarretels draagt, een ‘bodystocking’, een ‘catsuit’, de eerste vrouw die rustig een uur uittrekt om mij met babyolie (waar het onder je voorhuid wel van gaat stinken) te masseren, of zich door mij te laten masseren, de eerste vrouw die ongegeneerd porno huurt, en bij Mail& Female spullen koopt, drie vibratoren heeft, een lange gouden, een rode met een ronde top, en een draaiende bruine met een likaapje. Neuken met Freanne, gedverdemme. Freanne die al half klaarkwam bij de gedachte dat ik het nog nooit ‘op z’n kontjes’ had gedaan en me op dat gebied ontkaapte (eerst een vingertopje, toen m’n pink, toen m’n middelvinger, toen m’n et cetera)…’’ (p. 97, 98)

Vertelperspectief:

Het boek wordt in zijn geheel geschreven vanuit het oogpunt van Giph. Hij schrijft brieven aan zijn grote liefde. Dit vind ik zelf er leuk. Je kruipt echt in Giphs hoofd, omdat je alles vanuit zijn perspectief ziet.

Personages:

Het boek heeft een aantal erg interessante personages. Zo leer je Giph echt goed kennen in het boek. De overige personages zijn ieder heel anders. Je leert hen minder goed kennen dan Giph, maar dat vind ik juist wel bij het boek passen.

Eindoordeel:

Ik vond Giph een erg leuk boek dat erg makkelijk doorleest. Het heeft misschien niet zoveel diepgang als andere boeken, maar het is een heel luchtig en fijn boek om te lezen. Het feit dat het boek bestaat uit brieven vind ik zelf erg leuk en ook wel vernieuwend.

‘‘Jij zegt dat het de hoogste vorm van epistolografie is als een vrouw om je brief moet huilen. Ik weet het niet. Volgens mij is het veel hoger als een vrouw na het lezen van je brief klaarkomt. Of als ze zich na lezing naar je toesnelt, zich schielijk ontkleedt en vertwijfeld uitroept: ‘JA! NU! HIER! IK WIL HET!’

Toen ik thuiskwam van The Allerlast Christmas Tour, lagen er drie brieven op me te wachten. De eerste was van jou, en het was de mooiste brief die ik in mijn leven ooit heb gelezen, echt waar. Ik kwam klaar, een literair orgasme, Ik wilde je, toen, daar.’’ (p. 69)

De schrijfstijl vond ik ook leuk. Het was misschien erg plat, maar dat kon ik wel waarderen. De gevoelens van Giph zijn goed beschreven in dit boek. Je kunt je goed in hem indenken.

‘’Ik probeerde me krampachtig te concentreren op ‘leuke dingen’, maar onmiddellijk was er Het Grote Luisteren. Truth or dare was volgens mij afgelopen, want er werd buiten nauwelijks nog gepraat. Wel hoorde ik veel gestommel en schor gelach. Ik voelde me een kleuter, een kind. Hier lag ik als volwassen man, in een tent, alleen en verlaten, omdat mijn vrienden zonodig wilden campingviezeriken.’’ (p. 192)

Er werd zeker aan mijn verwachtingen voldaan. Ik verwachtte geen dramatisch of meeslepend verhaal, maar iets dat gewoon leuk is. En dat was dit boek.

Bronnen:

http://www.scholieren.com/boekverslag/57111

http://www.cultuurbewust.nl/site/literatuur-9168-ronald-giphart-%E2%80%9Cijsland-gaat-over-een-man-die-alle-waarden-in-zijn-leven-weggeslagen-ziet-worden%E2%80%9D/ (interview)

Klas 5, 'Een schitterend gebrek'

Leesverslag ‘Een schitterend gebrek’ door Arthur Japin

Algemene informatie

Titel: Een schitterend gebrek

Auteur: Arthur Japin

Plaats van uitgave: De Arbeiderspers, Amsterdam

Jaar van uitgave: 2007

Druk, jaar van eerste uitgave: 2003

Aantal pagina’s: 243

Genre: Roman

Samenvatting

Het boek gaat over Giacomo Casanova, de ultieme vrouwenversierder, en zijn eerste jeugdliefde Lucia. 
Het boek begint op het moment dat Lucia 14 is. Ze heeft een onbezorgde, fijne jeugd gehad op het platteland. Haar ouders zijn in dienst bij gravin van Montereale, die Lucia tante noemt. Ze wonen in haar tweede huis vlakbij Venetië in het plaatsje Pasino en hebben een heerlijk leven. Op een feest dat de gravin geeft ontmoet Lucia de oudere Giacomo Casanova. Ze worden verliefd. Casanova moet voor een paar maanden naar Venetië en belooft dat als hij terug is zij zullen huwen. Maar zover komt het niet. Lucia krijgt de pokken. Hierdoor raakt haar gezicht verminkt. Ze besluit Giacomo op te geven omdat ze denkt zijn geluk in de weg te staan met haar gebrek. Ze vlucht. Na veel reizen komt ze aan in Bologna waar ze in dienst treedt bij een echtpaar dat wetenschappelijk onderzoek verricht. Via hen komt Lucia, die voortaan door het leven gaat als Galathée de Pompignac, in contact met de mooie Franse wetenschapper Zélide Montmorency. Met Zélide reist ze 4 jaar mee als secretaresse totdat Zélide in Parijs sterft. Galathée komt weer alleen te staan. Ze vertrekt naar Amsterdam waar zij hoer wordt. Ze besluit haar gebrek te verbergen door een voile te gaan dragen. Dit heeft niet alleen tot gevolg dat mannen haar mysterieus vinden en ze haar vaste, behoorlijke klanten zelf kan uitkiezen maar ook dat ze zich eindelijk vrij en onbevooroordeeld voelt. Totaal onverwacht komt zij Casanova tegen. Allebei hebben ze een andere naam genomen, waardoor Giacomo de gesluierde Galathée niet herkent, andersom is dit wel het geval. Galathée verbergt dat zij Lucia is. Ze gaat een weddenschap met monsieur Seingalt (Casanova) aan. Hij zegt haar te kunnen liefhebben en haar te kunnen verlaten zonder haar onrecht aan te doen. Zij brengen een aantal zeer gepassioneerde dagen met elkaar door.  Galathée wil voor beiden afrekenen met het verleden en zorgt ervoor dat Giacomo haar zonder sluier ziet als Lucia van vroeger. Giacomo schrikt van haar uiterlijk. Na deze opheldering heeft ze het gevoel dat ze beiden niet meer verlangen naar wat er vroeger was en vertrekt ze (zwanger van – waarschijnlijk - Giacomo) naar Amerika met de enige klant die haar zonder sluier heeft gezien, Jamieson. Het verhaal eindigt op het moment dat de Amerikaanse kust in zicht is met de woorden: “Ik heb losgelaten. Ik ben niet onder gegaan” 

Verwachtingen

Ik ben dit boek per toeval tegengekomen op de leeslijst. Door het lezen van de achterkant was ik onmiddellijk benieuwd waar het boek precies over zou gaan. De titel maakte mij ook erg nieuwsgierig. Ik verwachtte een romantisch boek, dat redelijk makkelijk leesbaar was. Ik verwachtte dat het boek mij continu nieuwsgierig zou houden. Ik was wel een beetje bang dat het cliché zou zijn, omdat het toch ook over liefde gaat.

Motieven

Liefde

Het boek gaat eigenlijk over het leven van Lucia. Steeds heeft zij het over de liefde. Over dat iedereen eigenlijk hunkert naar liefde.

Zelf is zij eigenlijk nooit over haar eerste liefde heen gekomen. Zij heeft haar eigen geluk opgeofferd voor hem. Ze hield ontzettend veel van hem, maar moest hem verlaten om hem gelukkig te krijgen.

Aan het eind van het boek trekt ze een soort conclusie over de liefde, namelijk dat men gelukkig wordt door het weggeven van hetgeen dat zij het meest verlangd. Hier wordt liefde mee bedoelt.

Het boek opent ze door te zeggen dat ze één ding heel goed kan: liefhebben. Het motief liefde komt in elk hoofdstuk wel terug.

Opoffering

Eerst offert Lucia haar eigen geluk op, door te vertrekken. Zij denkt dat Giacomo alleen gelukkig kan worden zonder haar. Later in het boek offert zij zich ook min of meer op, door alsnog te liegen over haar vertrek. Ze wil namelijk niet dat Giacomo zich schuldig voelt over haar eigen vertrek.

Thema

De verhouding tussen de rede en het gevoel

Het boek speelt zich af in de verlichting. Een belangrijk kenmerk van de verlichting is dat de rede centraal staat. Dit zie je duidelijk terug in het boek. Bijna alle vrouwen waar Lucia mee converseert, zeggen dat je alles moet besluiten door de ratio. Dat je je niet moet laten leiden door je gevoel, maar door je verstand. Zelf heeft zij ook besloten alle keuzes die zij maakt, te maken aan de hand van de rede. Dit besluit zij tijdens haar ziekte.

Als Lucia zich opoffert, zou zij het liefst bij Giacomo blijven, maar door haar verstand te gebruiken, ziet ze in dat verdwijnen de beste optie is. Dit vindt zij althans.

Beoordeling

Ik vond de schrijfstijl van Japin best fijn. De taal in het boek is vaak een beetje ouderwets en net, maar dit is logisch, aangezien het boek zich afspeelt in de achttiende eeuw. Het is juist de bedoeling dat mensen beleefd spreken. Dit stoorde mij totaal niet.

“’Van dit laatste is niet één woord gelogen’, zei hij, ‘maar komt het u waarachtiger voor? Ziet u nu waarom ik het dwaasheid noem belang te hechten aan de waarheid, wanneer een vleugje fantasie zoveel eenvoudiger valt te geloven?’” pagina 58

Er stonden af en toe lastige woorden in, maar deze waren gemakkelijk af te leiden aan de context. Dit was niet storend.

De schrijfstijl zorgde er voor dat ik vaak echt meevoelde met Lucia. Er wordt niet eens letterlijk beschreven hoe zij zich voelt, maar de manier waarop Japin de situatie beschrijft, zorgt ervoor dat je toch meeleeft.

“Hoe ik er ook naar verlangde, mijn bed zag ik niet meer. Ik bleef in de kamer aan de schrijftafel zitten, ook nadat ik al lang was uitgelezen. Leeg voelde ik me. Al had ik er mijn ziel mee kunnen redden, ik kreeg mijn lichaam niet in beweging en mijn verstand al evenmin. Ik zat daar maar zonder idee en zonder wil en staarde voor me uit over de golven en de eilanden in de verte. Zélide kwam binnen en ging naast me staan. Ze zei geen woord over de tekst die voor ons lag. Ze legde alleen haar hand op mijn schouder. Daarop begon ik te huilen. Dit was voor het eerste sinds het noodlot mij had getekend. Anderhalf jaar had ik geen traan gelaten en nu volbracht vriendelijkheid waar verdriet gefaald had. Diep en lang huilde ik. Al die tijd bleven Zélide en ik zonder een woord te zeggen voor ons uit staren over zee.” Pagina 129

Het boek is opgedeeld in drie delen en een slot. De drie delen worden altijd vooraf gegaan door een klein stukje tekst, van 1 tot 4 bladzijden. Hierin wordt vaak een anekdote of een soort levensles verteld. Iets dat invloed heeft gehad op het leven van Lucia.

Een deel van zo’n inleidend stuk:

“De wereld is vol mensen die hun hele leven op zoek blijven naar het wonder van de liefde zonder het ooit te zien. Het is heel simpel en vanzelfsprekend, maar onvindbaar voor wie ernaar zoekt.

Het enige wat nodig is, is een andere kijk.

Die kun je mensen niet leren. Alles wat je kunt doen, is je verhaal vertellen.” Pagina 80

Personages

Het boek heeft verschillende personages. Lucia is de belangrijkste. Je leert haar goed kennen. Ze heeft een zwaar leven gehad, maar probeert toch optimistisch door te gaan. Casanova vind ik ook interessant. Vooral de visies van verschillende personages op liefde en geluk vond ik erg interessant.

Tijd

Het boek speelt zich af tijdens de achttiende eeuw. Tijdens de verlichting. Dat zie je duidelijk terug in de manier van denken van de mensen. Wilskracht is ook een kenmerk van de verlichting. Als er iemand wilskracht heeft, is het Lucia wel. Het was juist mooi dat het boek niet in de tegenwoordige tijd afspeelt.

Eindoordeel

Ik vond ‘Een schitterend gebrek’ een prachtig boek. Het boek is alleen wel altijd een beetje tragisch. Er is niet veel dat goed gaat in het leven van Lucia. Het boek eindigt ook eigenlijk niet goed. Je hoopt stiekem dat Lucia de waarheid vertelt en dat Giacomo nog steeds van haar houdt. Dit zou wel heel cliché zijn en om die reden vind ik dit einde misschien wel mooier.

Wat mij ook opviel, was dat er best veel gefilosofeerd wordt in het boek. Zoals ik al eerder zij, spreken veel personages over hun visie op geluk en liefde. Hoe men gelukkig wordt, waarom men graag liefde wil en wat er nodig is om gelukkig te worden. Ik vond dit interessant om te lezen. Het zette mij aan het denken.

“’Gaat u altijd zo omslachtig te werk door een vrouw eerst geestelijk te ontkleden voor u aan haar lichaam begint?’

‘Haar lichaam?’ vroeg hij alsof ik Turks had gesproken. ‘Haar lichaam kan een vrouw aan iedereen geven. Dat interesseert mij niet.’

‘En u geeft uzelf uit voor een man?’

‘Mijn uitdaging is het hart van een vrouw te winnen.’” Pagina 37

Het boek las redelijk makkelijk door, ook omdat ik steeds graag wilde weten hoe het verder zou gaan.

Het was fijn weer eens een boek te lezen dat over de liefde gaat. Alleen lag in dit boek niet voor de hand wat er allemaal zou gebeuren. Dat maakte het speciaal en origineel.

Ik zou iedereen dit boek aanraden, al denk ik dat het geschikter is voor meisjes dan voor jongens.

Het boek heeft mijn verwachtingen overtroffen. Ik verwachtte een iets meer cliché boek, maar dat was het juist helemaal niet. Het was geen vrolijk boek, maar juist een beetje triest. Het gaat over het echte leven. Over hoe zwaar het leven kan zijn.


Bronnen
http://www.scholieren.com/boekverslagen/21205 (voor de samenvatting, die ik zelf heb bewerkt)

Veel wat aanvankelijk alleen in de verbeelding bestaat,

wordt werkelijkheid.

                                                          -Giacomo Casanova

Klas 5, Leesverslag 'Siegfried'

Leesverslag ‘Siegfried’ van Harry Mulisch

Algemene informatie

Titel: Siegried, een zwarte idylle

Auteur: Harry Mulisch

Plaats van uitgave: Amsterdam

Jaar van uitgave: 2001

Druk (jaar van eerste uitgave): 2001

Aantal pagina’s: 213

Genre: Oorlogsroman

Samenvatting

Rudolf Herter is een internationaal bekende Nederlandse auteur. Rudolf Herter en zijn vriendin Maria arriveren in Wenen om het boek van Herter ‘De uitvinding van de Liefde’ te promoten en wat interviews te geven. Tijdens een van deze interviews komt hij naar aanleiding van een gestelde vraag opeens op een idee voor zijn nieuwe boek. Hij raakt gefascineerd door Hitler en door het feit dat hij nog door niemand verklaard is. Niemand is er ooit in geslaagd Hitlers daden en gedachten te begrijpen en Herter voelt zich geroepen deze taak te vervullen. Op dat moment heeft hij nog geen idee hoe hij dit zal gaan aanpakken. De volgende dag heeft hij een lezing in de Nationale Bibliotheek van Wenen en na de lezing begint de signeersessie. Pas wanneer alle mensen naar huis zijn, komt er een ouder echtpaar naar Herter toe: Ullrich en Julia Falk. Zij hebben zijn televisie-interview de voorgaande dag gezien en zij denken dat zij hem kunnen helpen om Hitler beter te begrijpen. Herter heeft het gevoel dat deze twee mensen iets weten wat niemand anders weet en dat deze informatie waardevol is. Hij besluit de volgende dag het echtpaar Falk te bezoeken. Ze vertellen dat zij vroeger in dienst zijn geweest bij villa Berghof: Hitlers buitenverblijf op de Obersalzberg in Berchtesgaden. Aangezien zij een van de laatste overlevenden waren van de Tweede Wereldoorlog en zij in die tijd aan de kant van Hitler stonden hebben zij ongelofelijke waardevolle informatie. De reden waarom zij hun verhaal met Herter wilden delen was dat zij niet wilden sterven met het verhaal. Herter mocht het verhaal pas na het overlijden van het echtpaar Falk publiceren. Julia Falk was in die tijd goed bevriend met Eva Braun. Eva Braun was de geheime vriendin van Hitler en was voor de hele wereld verborgen, omdat de Duitse vrouwen niet mochten weten dat Hitler een vriendin had: dit zou politiek ongunstig zijn want Hitler was in die dagen zeer geliefd onder zijn vrouwelijke onderdanen. Julia Falk had een goede band met Eva Braun en wist daardoor meer dan enig ander over het privé-leven van Hitler. Falk vertelde dat Eva Braun een kind verwachtte van Hitler. Omdat dit absoluut niet openbaar mocht worden, werd er een plan bedacht. Ullrich en Julia Falk zouden het kind opvoeden als hun eigen kind, zodat niemand wist dat dit het kind zou zijn van Hitler. In het geheim beviel Eva op 9 november 1938 (de Reichskristallnacht) van haar zoon Siegfried. Siegfried groeide op en leek enigszins wel op zijn vader: hij speelde graag oorlogje. Siegfried wist niet dat Adolf Hitler eigenlijk zijn vader was. In deze tijd had Eva het erg moeilijk, want zij hield veel van haar kind en het was moeilijk voor haar te accepteren dat zij niet mochten laten merken dat zij de moeder was en Siegfried dan ook met al zijn woede, vreugde en verdriet naar Julia ging, in plaats van naar haar. Ondertussen woedde de oorlog in heel Europa en Hitler begon terrein te verliezen. Op een dag kreeg Herter het bericht dat hij op Hitlers bevel Siegfried moest doden. Wanneer hij dit niet zou doen, zou Siegfried alsnog vermoord worden en zouden hij en Julia naar een concentratiekamp moeten. Hoe erg hij het ook vond, besloot hij het te doen om het leven van Julia te sparen. Hij nam hem mee naar de schietbaan en schoot Siegfried daar door zijn hoofd. Er werd geen onderzoek ingesteld, want het was een “ongeluk”. Na de dood van Siegfried werden Julia en Ullrich overgeplaatst naar Den Haag. Ondertussen was het duidelijk dat de dood van Siegfried een misverstand was: Hitler dacht namelijk dat Eva van Joodse afkomst was: dit stond namelijk in haar papieren. Dit had hem doen besluiten Siegfried te vermoorden. Wanneer men had ontdekt dat hij een kind had met Joods bloed, was dit voor hem rampzalig geweest. Achteraf bleek echter dat Eva helemaal niet Joods was, maar dat het bewijs vervalst was. Dit was gedaan door een van Hitlers handlangers om ervoor te zorgen dat niet Siegfried, maar hijzelf de opvolger van Hitler zou kunnen worden. 
Toen Hitler hier achterkwam draaide hij compleet door. Ondertussen ging het al heel slecht met het Duitse rijk en het einde van de oorlog naderde. Hitler en zijn handlangers bleven tot het einde bij elkaar in een soort van ondergrondse bunker. Op het laatste moment trouwde Hitler Eva en dat was haar gelukkigste moment in haar leven: hij deed dit dan ook haar als compensatie voor de dood van haar kind, waarna ze samen zelfmoord pleegden. 
Met de grote hoeveelheid ongelofelijke informatie keerde Herter terug in zijn hotelkamer. Hij had beloofd te zwijgen over het verhaal totdat Falk was overleden en hij deed dit dan ook, maar hij had wel behoefte zijn ideeën en gedachten te ordenen. Hij begon te praten in zijn dictafoon en dacht Hitler opeens helemaal te kunnen doorgronden. Hij praat en praat en Maria die hem niet helemaal kan volgen plaatst enkele kanttekeningen die Herter dan weer volledig weet te verklaren. Op een gegeven moment is Herter zo moe van de grote emotionele inspanning dat hij besluit even te gaan liggen en Maria gaat dan even wat drinken beneden. Wanneer zij later terugkomt ligt Herter dood op bed. De dokter komt en stelt een onmiddellijke hartstilstand vast. Wanneer Maria het bandje van het dictafoon afluistert hoort ze een tijdlang niks en dan opeens hoort ze plotseling een zacht rumoer, en pas na de derde keer luisteren verstond ze wat hij zei: ‘…hij …hij …hij is hier’. Herter is dus eigenlijk ook een slachtoffer van Hitler want deze laatste woorden suggereren dat Hitlers geest die van Herter is komen halen. Hitler zei ooit ook ‘…hij …hij …hij was hier’. Waarmee waarschijnlijk de duivel werd bedoeld. 

Verwachtingen

Harry Mulisch is een heel bekende Nederlandse auteur. Ik wilde graag een keer een boek van hem lezen. Wij hadden dit boek thuis in de boekenkast staan. Ik heb een aantal mensen gevraagd wat ze van het boek vonden en kreeg allerlei positieve reacties.

Toch waren de verwachtingen die ik voor dit boek had niet heel hoog. Dit komt omdat ik over het algemeen niet heel erg van boeken houdt die over oorlogen gaan. Ik vind het vaak lastig te volgen. Ik wilde wel graag eens iets anders lezen en besloot toch om het boek te gaan lezen.

Motieven en thema

De dood: De dood is een belangrijk motief in Siegfried. Als eerste moest Ullrich Falk Siggi doodden. Als Falk dit niet wilde doen, zou Siegfried toch wel sterven en moesten hij en Julia naar een concentratiekamp. Aan het eind van het boek sterft Herter doen een hartaanval. Ook Hitler en zijn vrouw Eva Braun sterven door zelfmoord. Hun honden worden gedood.

Eenzaamheid

Eva Braun houdt zielsveel van Adolf, maar door zijn afwezigheid voelt zij zich vaak alleen. Dit komt vaak in het boek terug.

Tweede wereld oorlog

Een groot deel van het boek speelt zich af tijdens de tweede wereld oorlog. Dat is het hele deel dat over Meneer en Mevrouw Falk, Hitler, Eva Braun en Siegfried gaat. Je leest over het leven in de Berghof. De oorlog speelt zeker een belangrijke rol in dit boek.

Thema

Het thema van het boek is een zoektocht. Rudolf Herter wil een boek schrijven waarin hij op zoek gaat naar de waarheid over Hitler. Over wie Hitler werkelijk was. Hij wil proberen hem meer te begrijpen. Hij zoekt allereerst naar hoe hij dit wil gaan aanpakken. Vervolgens denkt hij op een spoor te zijn en probeert hij alles perfect kloppend te maken.

Beoordeling

Ik vind de schrijfstijl van Mulisch ontzettend prettig. Hij gebruikt niet te veel moeilijke woorden, waardoor je snel kunt doorlezen. Wat mij soms wel een klein beetje kon storen, was het gebruik van de Duitse taal. Aan de ene kant voegde dit wel iets toe aan het boek, maar ik spreek amper Duits en wist dan gewoon echt niet wat er stond.

Mulisch gebruikt in zijn boek redelijk veel vergelijkingen, wat ik persoonlijk fijn vind om te lezen.

Wat ook heel goed is gedaan is dat je soms echt meeleeft met de personages, bijvoorbeeld wanneer Ullrich Falk gedwongen is Siegfried te vermoorden:

‘’Een minuut voordat de wekker gaat, slaat Falk zijn ogen op. Meteen begint hij te zweten. Vandaag. Ontelbare keren heeft hij het zich gedurende die twee weken voorgesteld, maar nu het zo ver is, de laatste dag, is het heel anders. Hij zet de wekker af en kijkt naar Julia’s achterhoofd. Rustig ademend slaapt zij. Verward, trillend over zijn hele lichaam komt hij uit bed en trekt de gordijnen open. Een kille, grijze herfstdag, de toppen van de alpen onzichtbaar geworden in de naderende winter. De wereld heeft haar gezicht veranderd. Hij voelt zich als iemand die dodelijk ziek is en die heeft besloten, dat het vandaag zijn laatste dag moet zijn. Straks, in het geheim, komt de dokter met zijn spuitje.’’ Pagina 142

Personages

Het boek heeft een aantal personages. Bijna alle personages die in het boek voorkomen, zijn ook echt van belang. Een aantal van hen zijn mensen die echt bestaan hebben, zoals Hitler, Eva Braun en Hitlers vertrouwelingen. Het was interessant om over hen te lezen. De fictieve personages vond ik ook interessant, omdat zij allemaal echt iets belangrijks toevoegden aan het verhaal.

Tijd

Ongeveer de helft van het boek speelt zich rond 2000 af in Wenen. Dit is dus tegenwoordige tijd. De rest van het boek speelde zich rond de Tweede Wereld Oorlog af. Het was steeds heel duidelijk in welk tijdperk een bepaald deel van het boek zich afspeelde. Dit was heel fijn. Omdat de Tweede Wereld Oorlog zo’n bekende periode is, was het ook niet vervelend dat dit deel zich zo lang geleden afspeelde.

Eindoordeel

Ik vond Siegried echt een heel bijzonder boek. Ik had nooit eerder een boek gelezen dat hierop lijkt. Het boek is eigenlijk heel realistisch. Een deel van het boek is zelfs waargebeurd, namelijk de Tweede Wereldoorlog. Het is ook zo dat Hitler en Eva Braun de avond voor zij zelfmoord pleegden, getrouwd zijn. Het deel over Siegfried is natuurlijk fictief. Maar het is wel heel interessant. Ik vind het heel origineel.

Siegfried is zelfs één van de mooiste boeken die ik tot nu toe gelezen heb. Ik raad het iedereen aan. Het is erg spannend, waardoor je het snel uitleest. Ik was erg benieuwd naar het geheim en toen ik het wist, wilde ik weer weten hoe het verder ging met Siegfried.

Er zit zelfs een heel filosofisch stuk in. Ik heb zelf filosofie, waardoor ik het een klein beetje begrijp, maar ik denk dat sommige andere mensen moeite kunnen hebben met het begrijpen van dit stuk. Hier een heel kort voorbeeld:

‘’In het kielzog van Hegel, maar in oppositie tot hem, heeft Kierkegaard gezegd, dat het Niets de angst baart (…) Later keerde Heidegger de stelling van Kierkegaard om en zei, dat de angst het Niets openbaart – en dat ‘’in het Zijn van het zijnde het nietigen van het Niets’’ geschiedt.’’ Pagina 157

Al met al geef ik het boek een 9.

Bronnen

http://www.scholieren.com/boekverslagen/15532 (samenvatting)

                                               ‘’Warum holt mich der Teufel nicht?

                                           Bei ihm ist es bestimmt schöner als hier.’’

                                                                                             -Eva Braun

Klas 5: Het Diner, Herman Koch

Samenvatting

Het boek gaat over een diner. Deelnemend aan het diner zijn Serge en Babette Lohman en Claire en Paul Lohman. Serge Lohman staat op het punt om de nieuwe minister-president van Nederland te worden, maar zijn zoon en de zoon van zijn broer hebben iets verschrikkelijks gedaan. Ze gaan dineren om dit te bespreken, dat is tenminste de bedoeling. De zoon van Paul, Michel, en de zoon van Serge, Rick, hebben een zwerver vermoord. Per ongeluk. De zwerver lag in een pinhokje en zij wilden pinnen. Ze werden kwaad en gooiden een lege jerrycan in het hokje, deze vatte vlam en zo verbrandde de zwerver. Tijdens het gesprek proberen ze het onderwerp steeds te ontlopen. Tussen het diner door verteld Paul steeds iets over zijn eigen leven dat te maken heeft met het gespreksonderwerp van dat moment. De geadopteerde zoon van Serge en Babette, Beau, heeft de ‘moord’ zien gebeuren en chanteert Rick en Michel ermee. Ze moeten veel geld aan hem geven, dan pas haalt hij alle filmpjes die hij van hen op internet heeft gezet eraf. Aan het einde wil Serge door het incident van Michel en Rick zich terugtrekken uit de campagne, maar Babette, Claire en Paul zijn het daar niet mee eens. Claire heeft bedacht dat als ze Serge zouden verwonden, hij niet de persconferentie zal geven de volgende dag, waarin hij zijn terugtrekking zou aankondigen. Beau verdwijnt op mysterieuze wijze en het gezin van Paul leeft hun leven ‘gewoon’ verder.

Thema en motieven

De belangrijkste motieven uit het boek zijn (familie)geheimen, dilemma’s en loyaliteit. De ouders staan voor een dilemma: Ze kunnen hun zoons de moord op de zwerver laten bekennen. Dit heeft grote gevolgen voor de toekomst van de kinderen, maar ook voor die van de ouders en met name voor Serge. Hij zal zich moeten terugtrekken uit de verkiezingen. Als Rick en Michel niet bekennen, kan de waarheid nog steeds boven water komen. De jongens moeten ook leren hun eigen verantwoordelijkheid te nemen. Dit is het belangrijkste dilemma uit het boek.

Alle vier de deelnemers van het diner weten wat hun zoons hebben gedaan, maar bespreken dit niet met elkaar. Ze praten er niet over, omdat het dan niet lijkt te bestaan. Ze proberen elkaar te sparen door het geheim te houden.

Loyaliteit is ook belangrijk. De ouders willen loyaal blijven aan hun eigen kinderen.

Het thema van het boek is: In hoeverre ben je als ouder verantwoordelijk voor de daden van je kind?

Hier draait eigenlijk het hele boek om. Moeten de kinderen de misdaad bekennen of juist verzwijgen? Wat kunnen de ouders het beste adviseren?

Personen

Het boek speelt zich af op één avond. De personen hebben allemaal te maken met hetzelfde probleem: namelijk een moord die hun zoons hebben gepleegd. Iedereen gaat anders met dit probleem om. Claire en Paul vluchten min of meer voor het probleem weg. Ze willen absoluut niet dat Rick en Michel bekennen. Claire verwond Serge zelfs, omdat ze niet wil dat hij zich terugtrekt uit de verkiezingen. Serge wil op een persconferentie na het diner bekend maken dat hij zich terugtrekt als kandidaat. Hierna kan zijn zoon, Rick, de moord bekennen. Het lijkt hem het beste als Rick zijn verantwoordelijkheid neemt. Hij probeert er dus mee om te gaan en het beste besluit te nemen. Zijn vrouw Babette vlucht ook voor het probleem. Zij wil bekend blijven als ‘de vrouw van’. Zij is het er niet mee eens dat Serge zich wil terugtrekken.

Rick heeft heel erg last van een schuldgevoel. Ik denk dat hij ook het liefst de moord zou bekennen. Michel daarentegen heeft totaal niet het idee iets verkeerd te hebben gedaan. Hij vindt nog steeds dat de zwerver het verdient had te sterven. Hij vindt waarschijnlijk niet eens dat er een probleem bestaat.

Ruimte

Het diner speelt zich af in een chique restaurant. Dit heeft invloed op het verloop van het boek. De personen kunnen natuurlijk niet zomaar heel hard over de moord praten. Ze kunnen niet onopgemerkt een grote scene schoppen. (dit gebeurt overigens wel, maar de ruzie gaat dan niet specifiek over de moord). Ook is het voor Paul makkelijk om praten over hun zoons te vermijden. Hij kan gemakkelijk andere personen in het restaurant bij gesprekken betrekken of even weglopen. Op deze manier kan Paul een beetje weglopen voor het probleem.

De ruimte heeft naar mijn mening geen invloed op de motieven en het thema van het boek.

Stroming
De stroming is realisme.


Mijn mening

Ik vind dat dit boek wel goed in elkaar zit. Alles van de moord klopt. Het is allemaal heel duidelijk.

Het boek heeft mij wel redelijk geboeid. Het was alleen jammer dat ik, voor ik in het boek begon, in de klas al had gehoord dat Rick en Michel een zwerver hadden vermoord. Dit komt pas halverwege het boek een beetje aan bod. Het boek was voor mij dus minder spannend. Het heeft mij ook niet emotioneel geraakt. Ik heb na het lezen zelf wel vaak nog gedacht aan de vraag waar het boek eigenlijk om draait: In hoeverre ben je als ouder verantwoordelijk voor de daden van je kind? Het is wel een boek dat de lezer aanzet na te denken over bepaalde dingen.

Ik vond niet dat de normen en waarden van de schrijver in het boek goed naar voren kwamen. Ik vond Paul een nogal apart karakter, maar dit heeft naar mijn mening niks te maken met de persoonlijke normen en waarden van de schrijver.

Het boek is erg realistisch. Ik denk dat dit zo in het echt zou kunnen gebeuren. Het enige wat mij iets minder realistisch lijkt, is dat Michel en Rick nooit als verdachten gearresteerd zijn. Alle vier de deelnemers van het idee herkenden hun zoons op de beelden. Het lijkt mij dat goede kennissen van de familie de jongens ook wel herkend zouden moeten hebben.

Ik vind dit boek wel vernieuwend. Ik heb nog nooit een boek gelezen dat zich op één avond afspeelt. Ook het thema was voor mij nieuw. Het is heel anders dan andere boeken die ik gelezen heb.

De schrijfstijl was fijn. Er stonden nauwelijks moeilijke woorden in het boek. Ik las er erg makkelijk doorheen.

Al met al vond ik het wel een redelijk goed boek. Het was vernieuwend en makkelijk om te lezen. Ik vond het boek alleen wel best lang, terwijl er niet erg veel gebeurd. Het was ook jammer dat ik het verloop van het verhaal al wist.

Ik geef het boek een 7.

Bronnen:

www.scholieren.com